Passend Onderwijs & Excellentie: De teloorgang van het kind in het onderwijs

“Woest”. Dat is ze. Haar grijze krullenbol schudt heftig heen en weer. Ze zet zich al dertig jaar in voor ‘haar’ kinderen op de basisschool. Met groot enthousiasme en volledige inzet. Tot nu. Het is afgelopen. “Ze hebben in Den Haag het kind volledig uit het zicht verloren. Kijk naar passend onderwijs: ongelooflijk wat een puinhoop ze daarvan maken. En helemaal cynisch: je kan een Michelin ster krijgen als je school excelleert. En 30 miljoen per jaar voor een Excellentie programma. Excellentie van Bijsterveldt lijkt het spoor geheel bijster”.

De woedeuitbarsting krijgt een dramatisch vervolg. “Weet je wat er bij ons gebeurt?”. Ze geeft me geen kans een antwoord te geven. Ze is immers héél boos. “De Plus lessen verdwijnen (voor leerlingen die wat meer kunnen). De kunstlessen verdwijnen. Jonge enthousiaste leerkrachten worden ontslagen! Rugzakjes weg!”.
Wanhopig kijkt ze me aan. “Wat moeten we nu? Naar het Malieveld? Geen nut. Ze snappen er bij het Ministerie toch helemaal niets van. Vroeger ging onderwijs om kinderen. Nu wordt het een afrekencultuur!”

Omdat de directeur van de basisschool woest was heb ik niet op al haar uitbarstingen gereageerd. Maar natuurlijk heeft ze gelijk. Van Bijsterveldt is de weg geheel kwijt. Op het gebied van Passend Onderwijs, Van PISA (de prestaties), bij Excellentie, bij het Toetsen, bij het formuleren van ambities, bij de afrekencultuur. En de kinderen? Ach, de eerste zinnen van het treurigmakende plan: Actieplan “Basis voor Presteren” zijn prachtig (ik zou ze geschreven kunnen hebben): ”Elke klas zit barstenvol talent, want ieder kind heeft talent. We kunnen het ons niet veroorloven talent te verspillen.” En vervolgens wordt haarscherp uit de doeken gedaan hoe OCW dit talent en geld(!) wil verspillen.

De woede over de draconische maatregelen betreffende het passend onderwijs (speciaal onderwijs) is inmiddels algemeen bekend. Maar wellicht keert het beleid zich hier nog enigszins ten goede. En dat Excellentieprogramma? Tranen in de ogen krijg je ervan. Nog maar een klein aantal jaren geleden (vorig kabinet) was er ook al een excellentieprogramma voor het Basisonderwijs. Ruim 300 scholen dienden een voorstel in. Toen bleek haarfijn dat het niet duidelijk is wat excellentie nu eigenlijk inhoudt. Terwijl de Staatssecretaris het zo fraai had beschreven: excellentie is geoperationaliseerd talent. Dus als je enigszins onderbedeeld ben bij de talentuitreiking kun je toch nog excelleren: gewoon je talenten maximaal ontwikkelen. Dat is iets geheel anders dan de huidige minister voor ogen heeft: geen talentontwikkeling, maar ‘maximaal presteren’ op CITO toetsen. En excellentie nieuwe stijl is ook heel iets anders dan ‘je talenten optimaal ontwikkelen’. Het gaat nu de 20% ‘best presterende leerlingen’ (Dat is ruwweg de gehele groep die naar het VWO gaat, dus, dat heet dus Excellentie).

”Er zijn duidelijke signalen dat we het talent van onze beste leerlingen onvoldoende benutten. Uit het meest recente PISA onderzoek blijkt dat Nederland verhoudingsgewijs minder leerlingen kent die excellent presteren. Juist de beter presterende leerlingen presteren minder goed dan in het buitenland”.
Hierbij vindt de Minister steun bij een CPB rapport. Dat benadrukt dat onze hoogst scorenden minder goed scoren dan andere toplanden. Maar dat is omdat (bij wiskunde) onze leerlingen slecht zijn in het probleem oplossen, redeneren en formaliseren. Dat is heel jammer omdat Probleem Oplossen nu juist de kerncompetentie van de 21e eeuw is (volgend de OECD). Maar in Den Haag is de invoering van de 21e eeuw nog niet geheel doorgedrongen.

De leerling’achtervolg’systemen worden uiteraard verplicht, de CITO toets ook (wellicht nog steeds met 20e eeuwse multiple choice vragen), en straks volgen we ons lichtend voorbeeld, de Verenigde Staten, op het gebied van de afrekencultuur.
De directeur en ik praten binnenkort verder. Over die prachttalenten van de kinderen. Over de competenties van de 21e eeuw, op het lijf geschreven van juist de jonge kinderen. De jonge kinderen die sprankelen, onderzoeken, nieuwsgierig zijn. Die als natuurlijk talent probleem oplossen (en veroorzaken hoor ik ouders zeggen) hebben, een talent dat schreeuwt om ontwikkeling. Over de speciale kinderen, die andere talenten hebben, die wellicht niet altijd passen bij het ‘data-driven-systeem’. Over kinderen die veel meer kunnen dan de school via toetsen vraagt. Over kinderen die uitgedaagd willen worden. Over hoe je kinderen kan voorbereiden op hun rol in de maatschappij. Over ouders die hun kinderen met (nog meer) plezier naar school zien gaan, en ook thuis weten wat ze moeten vragen. Kortom, we gaan eens praten hoe je kinderen maximale kansen kunt geven om hun talenten te ontwikkelen. Wedden dat ze ook nog eens beter gaan scoren op PISA in 2021?

Tags: , ,

No comments yet.

Leave a Reply